Kartên krediyê li Bulgaristanê çawa bixweş bikar bînin

Em di serdemekê de dijîn ku gelek tişt tenê bi dravê têne standin. Heke hûn dixwazin serdanê Bulgaristanê bikin an jî bi tevahî li wir bidomînin, dê her gav hewce be ku hin tişt berê bi berê birêve bibin. Yek ji van tiştan jî qerta krediyê ye. Bi qerta krediyê ya baş, hûn dikarin zêdetir ewle bixin, ji şaşiyên nehevxwaz dûr bimînin û jiyana xwe li Bulgaristanê hêsantir û xweşter bikin.

Heke hûn ji bo agahdariyên din derbarê jiyana derwelatî û danûstandinên rojane li welatên Ewropayê hewceyê rêberiyê hebin, dikarin ser navçeya Kurdî ya ExpatEuropa binirxînin.

Bulgaristan – welatek balkêş ku her sal milyon kes tê de

Bulgaristan li Nîvgirava Balkanan a Rojhilatî ye û gelek taybetmendiyên xweş hene ku gelek mirovan dixelînin. Li gorî daneyên Statista, her sal nêzîk 2.3 mîlyon mişterî ji sedemên cûda welatê serdana dikin, û heta 0.2 mîlyon biyanî li wir dijîn. Ev hejmaran nîşan dikin ku heke hûn jî plan dikin ku li wir bijîn an jî demek dirêj bimînin, dê tenê nebin; gelek kesên din jî vê rê hilbijartiye.

Ji hêla din ve, dîtinên aborî nîşan dikin ku Bulgaristan hê jî bi tevahî ji danûstandina bêpere ve dûr nebûye. Di heman demê de, hêj bi tevahî wek welatên din ên Ewropayê ser danûstandina tenê bi kart neketiye. Hêj jî heta li 50% danûstendinan bi pereyê rast (cash) têne kirin. Ji ber vê yekê, bi taybetî heke hûn nû ji welatek din tê, pêdivî ye zana bibe ka qerta krediyê li wir çawa dixebite û kû hûn pereyê rast ê hewce bibe.

Li ser danûstandin û drav li Bulgaristanê çi bikaribin?

Li her derê din jî mîna wisa, li Bulgaristanê jî hûn ê hewce bin ku drav bidin – ma ew fatûreyên karûbar in, şahî, kirê, xwarin, an çalakiyên demê vala. Heke hûn tenê bi pereyê rast xwe asteng bikin, dibe dema ku gelek danûstendin qerta krediyê nayê pejirandin hûn li ATMekê drav derxînin û bi pere bidin.

Qertên krediyê bi rastî jiyan hêsan dikin. Heke firoşgeh an karûbar qerta nepejirîne, hûn dikarin bi hêsanî li ATMekê nêzîk drav derxistin û danûstendinê bidin. Ev jî yek ji sedemên sereke ye ku gelek derwelatî hewce dikin ku qerta krediyê bi xwe re bîne Bulgaristanê.

Zêdetir qertên krediyê, bi taybetî yên navneteweyî, bi otomatîkî drav ji pereya bingehîn (mînak USD, EUR) ber bi pereya herêmî, wekî Leva ya Bulgarî (BGN), diguherînin. Wekî din, hûn dikarin li ATM-yên Bulgaristanê BGN derxînin, her çend qerta we di USD an EUR de be.

Çima agahî li ser qertên krediyê li Bulgaristanê girîng e?

Bulgaria ji hêla gelek alîyan ve balkêş e: mîna dîrok, çand, xezîneyên kevn û xweşikîya xwarin û xweşbûnê. Lê heke hûn li wir dixwazin demek dirêj bimînin an jî bijîn, pêdivî ye têgihiştin ku pergala dravdana rojane û banking li wir çawa dixebite. Ev agahî dê alîkar bibe ku hûn ji xercên bêheq dûr bimînin û jiyanek ewle bide xwe.

Ji bo destpêkirina jiyanek nû li Bulgaristanê ne hewce ye ku hûn gelek tişt bi xwe re bixin. Lê, ji sazkirina xwe ya nû heya peymana kirê, fatura, transport û herî kêm ji bo mehên pêşî hêj dravê hewce ye. Li vir hûn dikarin zêdetir li ser xanî û kirê li Bulgaristanê jî bixwînin heke li welatê nû dixwazin cihê rêk-û-rast bibînin.

Hin rastiyên balkêş li derbarê Bulgaristanê

• Yek ji kevintirîn welatên Ewropayê ye.
• Perav û qirêjên zêde û xweş hene.
• Sêyeka welêt bi daristanan tije ye.
• Navê welatê ji dema damezrandinê heta îro zêde neguheriye.
• Sofya, paytext, dîroka xwe heta 7000 sal berê ve radigihîne.
• Xezîneyê herî kevn a zêrîn li cîhek Varna Necropolis hat dîtin.

Banking, qert û drav li Bulgaristanê – çi pêdivî ye bixwînin?

Mîna piraniya welatan ên din ên Ewropayê, pergala bankingê li Bulgaristanê baş pêşketiye. Qertên bankê (debet û kredit) di gelemperî de li her derê têne pejirandin. Dema ku hûn li wir dijîn an jî wek mêvan dereng dimînin, dikarin gelek danûstendin bi qerta krediyê bikin – ji firotanê ya rojane heta otêl û şewat.

Qertên ku herî zêde têne pejirandin ev in: Visa, Mastercard û American Express. Heke qerta we ji van brendên din e, baş e ku bi bankê xwe re zelal bikin ka li Bulgaristanê tê pejirandin an na.

Heke hûn bi têkiliyên din ên aborî jî hewceyê agahdariyê hebin – wekî deynên kurt-muddet, sigorta û hwd. – dikarin li ser deynên Payday li Bulgaristanê jî bêtir bixwînin.

Pêngavên wergirtina qerta krediyê li Bulgaristanê

Pergala wergirtina qerta krediyê li Bulgaristanê bi gelemperî pir zor nîne, lê bank ji bankê re dibe hin cuda bibe. Bi tevahî, pêngavan ev in:

1. Lêkolîna bank û hilbijartinê

Berî ku hûn serîlêdanê bidin, gelek bankan bi hev ve berhev bikin û wan bi hev re bandor bikin. Bê diqet li ser van tiştan bin:

• Sînorên krediyê (maximum limit)
• Xercên salane û heqên parastinê
• Rêjeya faîzê / APR
• Heqên drav derxistinê û danûstandinên biyanî

2. Kontrolkirina mafdariyê (eligibility)

Bi gelemperî hewcedariyên bingehîn ev in:

• Herî kêm 18 salan be.
• Destûra rûniştinê li Bulgaristanê hebê (residency).
• Belgeyên kar û hêrgirtinê (peywanên kar, pelên meaş, danûstandinên bacê, navnîşan û hwd.).

Heke hûn van şertan tije bikin, dikarin serîlêdanê bi rêya serhêl (online) an jî bi rêya fizîkî (li şaxên bankê) bidin. Heke serîlêdanê were pejirandin, bankê dê hûn agahdar bike û qerta ji bo we bi posta bişîne an jî ji şaxê bankê bide destê we.

Berî ku qertê çalak bikin, bi baldarî şert û mercên peymana qertê bixwînin: faîz, heq, derengbûnên dravdanê, cezayên derbasbûnê ji limit û hwd.

Bikaranîna qertên krediyê li rojane jiyana Bulgaristanê

Li piraniya bajarên Bulgaristanê – bi taybetî Sofya, Plovdiv, Varna û Burgas – qertên krediyê li firoşgehan, otêlan, restoranan, navenda rêwîtiyê û hwd. têne pejirandin. Pereya herêmî Leva ya Bulgarî (BGN) ye, berê ji her danûstendinê de qertê we bi BGN hesab dike, her çend hesabê we bi pereya din be.

Bankomat (ATM) li piraniya bajar û qesebeyan heye, ji ber vê yekê hûn ne hewce ne mîqdarek mezin drav bi xwe re bihêlin. Ger li cîhek ku hûn dixwazin qerta nepejirîne, hûn dikarin bi hêsanî li ATMê drav derxînin û bi pere bidin.

Bikaranîna qerta krediyê hin feydeyên din jî heye:

• Hûn ne hewce ne ku gelek pere bi xwe re bihêlin – ewlehiya zêdetir.
• Heke dravê di wextê xwe de bidin, dîroka krediya we baş dibin û di pêşerojê de wergirtina deynên mezin (mînak qertên mezin, qirêzê, krediya xanî) hêsantir dibe.
• Gelek qertên krediyê bernameyên xelatê (cashback, milên rêwîtiyê, xalan) pêşkêş dikin.

Xerc û heqên girêdayî qertên krediyê

Qertên krediyê gelek feyde hene, lê di heman demê de hindek xerc û heq jî bi wan re têne girêdan. Pêdivî ye berî ku qertê bistînin, van tiştan baş fam bikin:

Xerca salane

Hin qertên krediyê xerca salane (annual fee) hene, hin jî tune ne. Bi gelemperî qertên bêxerc feydeyên kêm in, lê ev li ser pêşkêşker (issuer) girêdayî ye.

Faîz û APR

Heke hûn her meh pereya qertê bi tevahî nedin, rêjeya faîzê li ber mîqdara mayî wergirtî tê zêdekirin. Rêjeya APR (Annual Percentage Rate) ew hejmar e ku hem faîz û hem hin xercên din di xwe de digire û nîşan dide ka qert çiqas “hesan” an “agirîn” e.

Xercên din ên jî dikarin derkevin

• Heqê drav derxistinê ji ATM (cash advance fee).
• Heqê derbasbûnê ji limit (over-limit fee).
• Heqê veguhastina balansê ji qertek din (balance transfer fee).
• Xerca danûstandinên biyanî (foreign transaction fee).
• Xerca bêçalaktiyê (inactivity fee) li hin qertên taybet.
• Heqê guherandina qert (card replacement fee) dema winda bûn an şikestinê.

Ji ber vê yekê, her gav şert û mercên qertê bi baldarî bixwînin û heke tiştekî hûn nafamînin, ji bankê xwe re pirs bikin.

Ewlekariya qertên krediyê li Bulgaristanê

Ewlekariya qerta krediyê lêkolînek girîng e – bi taybetî ji bo derwelatiyan. Hin bingehên ewlehiyê ku divê hûn her gav li bîr bixin:

• Qerta xwe her gav li cihê ewle bihêlin, ne li ser maseyan an li hundirê çanteya vekirî.
• Agahdariya qertê (hejmara qert, CVV, tarîxa qedandinê, kodên ewlehiyê) bi kesî re neparêzin.
• Heke dibe, piştê qertê bi îmzaya xwe îmze bikin da ku ji qertên firotî an qelskirî cuda bixwîne.
• Dema ku li firoşgehê drav didin, pîneya xwe biparêzin û heke dibe milên kodê biparêzin.
• Hesab û danûstendinên xwe her hevdem kontrol bikin û heke danûstendinek gumanbar bibînin, di demeke kin de ji bankê xwe re ragihînin.
• Li ser têlefon an e-mailê hişyariyên danûstendinan çalak bikin da ku her danûstendinek nû weşan bibe we.

Hin pêşkêşkerên qertê yên navdar li Bulgaristanê

• UniCredit Bulbank
• BNP Paribas
• Postbank
• DSK Bank
• Banka Veberhênanê ya Yekem
• TBI Bank
• Raiffeisenbank (Bulgaristan)

Her bank çarçoveyên xwe yên xerc, faîz û xelat hene, ji ber vê yekê berî ku qertê bistînin, çend pêşkêşan bi hev re bandor bikin û ew yekê ku bi hewceyên we re zêdetir lihev hatî ye hilbijêrin.

Heke hûn dixwazin derbarê xizmetên din ên rojane li wir, wekî abonetiya înternetê li Bulgaristanê an jî elektrîk û germkirin, agahdariyên zêdetir bistînin, dikarin berhevoka Kurdî ya ExpatEuropa bi kar bînin.

Pirsên Pir Tên Pirsîn

Ma qertên krediyê li her derê Bulgaristanê têne pejirandin?

Li bajarên mezin û navenda rêwîtiyê, gelek firoşgeh, restoranan û otêlan Visa, Mastercard û American Express pejirî dikin. Lê di qesebeyan an gundiyan de hîn jî gelek caran pereya rast (cash) pirr tê bikar anîn, ji ber vê yekê her dem hin BGN bi xwe re bihêlin.

Ma ew pêdivî ye ku berî veguherînê qerta krediyê bistînim an li Bulgaristanê bistînim?

Heke hûn qertê navneteweyî hene (Visa/Mastercard), dikarin bi wan jî danûstendin bikin. Lê bi gelemperî qerta krediyê ya herêmî ya li bankekî Bulgarî rêjeyên faîz û xercên kêm dide û parastina zêdetir pêşkêş dike. Ji ber demê dirêj, bistîna qertê li wir baweriyê zêde dide.

Ma bikaranîna qertê krediyê ji dravê rast re hêrshtir e?

Qertê krediyê ewlehiya zêdetir dide (ne hewce ye pere bi xwe re bihêlin) û pir caran bernameyên xelatê hene. Lê heke hûn her meh pereya xwe bi tevahî nedin, faîz dikare zêde bibe û qert ji hêla dravdana rast ve hêrshtir bibe. Kontrolkirina dravdanê girîng e.

Ma ji bo wergirtina qerta krediyê li Bulgaristanê divê karê xwe bi navenda re hebê?

Piraniya bankan hewce dikin ku hûn çavkaniyên dîmender ên weqfa dravê nîşan bidin – wekî peymana kar, pelên meaş an danûstandinên bacê. Heke hûn karê domdar tune hebe, dibe bankan tenê sînoreke biçûk pêşkêş bikin an jî qertê nebidin.

Ma drav derxistina ji ATM bi qertê krediyê derbasdar e?

Erê, lê bi gelemperî xercê bilind e û faîz ji rojê yekem dest pê dike. Heke dibe, drav derxistin bi qertê debetê an bi dravê rast ku berê derxistibû çêtir e. Qertê krediyê ji bo drav derxistinê tenê dema acilî bi kar bînin.

Ma qertên krediyê li Bulgaristanê bernameyên xelatê (points, cashback) hene?

Gelek qertên krediyê bernameyên xelatê hene – mînak paşde drav, milên rêwîtiyê an xalan. Lê ev ji bankê bankê re cuda ye. Berî ku qertê bistînin, binêre ka bernameya xelatê çi dide û ka ev bi şêwaza xwe ya danûstendinê re lihev dike an na.